سوى شما هستم گفتند : پيام خود را رساندى ، فرمود : همين را مىخواستم » . « 1 » آرى ، معنى آنچه كه در كتاب خدا و سنت پيامبرش وارد شده بىچون و چرا اين است كه پيامبران پيشين آمدن پيامبر ما ( ص ) را مژده داده بودند و اين را پيروان آنان نيز مىدانستند ، اما بيشترشان آن را پنهان مىكردند و در پرده نگاه مىداشتند . « 2 » از سوى ديگر خداوند از هر نبى پيمان گرفته است كه اگر رسولى نزد او آيد و راستى او را گواهى كند ، بدان رسول ايمان آورد و يارىاش كند ، « 3 » چنان كه در قرآن مىخوانيم : « و آنگاه كه خداوند از پيامبران ( - انبياء ) پيمان گرفت كه چون به شما كتاب و حكمت بخشيديم ، آنگاه پيامبرى ( - رسولى ) به سويتان آمد و راستى آنچه را با شماست گواهى كرده ، بر شماست كه به او ايمان آوريد و يارىاش كنيد . [ پس ] فرمود : آيا پذيرفتيد و براين ، با من پيمان خواهيد بست ؟ گفتند : پذيرفتم ، فرمود : پس گواهى دهيد و من نيز با شما از گواهانم » . « 4 » در تفسير اين آيه ، از امام على ( ع ) و ابن عباس آمده است كه خداوند هيچ يك از پيامبران را نفرستاد جز اينكه از او پيمان گرفت كه اگر خداوند در زنده بودن او محمد ( ص ) را برانگيزد ، به او ايمان آورد و يارىاش دهد . و از حسن بصرى و قتاده در تفسير همين آيه آمده است كه « خداوند از پيامبران پيمان گرفت تا برخى گواهى كنندهء برخى ديگر باشند » ، و اين سخن حسن بصرى با سخن امام على ( ع ) و ابن عباس نه تنها ناسازگار نيست ، كه مقتضى و خواهان آن نيز هست . « 5 » و از اينها استوارى سخن پيش گفتهء پيامبر ( ص ) آشكار مىشود كه پيامبرى را به ساختمانى باشكوه و آراسته مانند كرده بود ، كه جاى يك خشت آن تهى است و او خود را آن خشت شمرده بود . « 6 » به گفته برخى از پژوهشگران اينكه در شب معراج همهء پيامبران با محمد ( ص ) نماز

--> ( 1 ) . ابن كثير ، شمائل الرسول و دلائل نبوته و فضله و خصائصه ( قاهره ، 1967 م ) ، 339 . بسنجيد با : ابن جوزى ، الوفاء باحوال المصطفى ( قاهره ، 1966 م ) 1 / 36 / 37 ؛ عماد الدين خليل ، دراسته فى السيرة ( بيروت ، 1974 م ، 319 - 332 ) . ( 2 ) . ابن كثير ، همان ، 339 ؛ ابن جوزى ، همان ، 37 . ( 3 ) . محمد عبد اللّه دراز ، همان ، 185 . ( 4 ) . « وَ إِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثاقَ النَّبِيِّينَ لَما آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتابٍ وَ حِكْمَةٍ ثُمَّ جاءَكُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَ لَتَنْصُرُنَّهُ قالَ أَ أَقْرَرْتُمْ وَ أَخَذْتُمْ عَلى ذلِكُمْ إِصْرِي قالُوا أَقْرَرْنا قالَ فَاشْهَدُوا وَ أَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ . ( سورهء آل عمران ، آيهء 81 ) ، نيز بنگريد به : تفسير المنار ، 3 / 287 - 290 ؛ تفسير ابن كثير ، 2 / 55 - 57 ؛ تفسير طبرى ، 6 / 550 - 561 . ( 5 ) . مختصر تفسير ابن كثير ، 1 / 296 . ( 6 ) . صحيح بخارى ، قاهره ، 1378 ق ، 4 / 226 .